Fenomen El Niño, koji je zvanično počeo u junu 2026. godine, ostavlja traga na pacifičkom morskom ekosistemu. Satelitska posmatranja NASA-e otkrila su značajno smanjenje koncentracije fitoplanktona u velikim područjima ekvatorijalnog Pacifika, što je pokazatelj koji izaziva zabrinutost zbog potencijalnih neravnoteža u lancu ishrane.
Prema Centru za klimatske prognoze NOAA-e, postoji 97% šanse da će El Niño potrajati do rane jeseni 2027. godine na južnoj hemisferi. Ovo anomalno zagrijavanje površinskih voda ne samo da mijenja klimu, već i mijenja obrasce cirkulacije okeana i dostupnost esencijalnih hranjivih tvari za morski život.
Manje fitoplanktona, manje hrane
Fitoplankton, mikroskopski organizmi koji vrše fotosintezu, čine osnovu morskog lanca ishrane. Njihovo prisustvo se mjeri koncentracijom hlorofila, pigmenta koji vodu boji u zeleno. Slike snimljene OCI instrumentom na NASA-inom PACE satelitu pokazuju da su u junu 2026. godine nivoi hlorofila bili znatno niži nego u istom mjesecu prethodne godine , posebno u centralnom Pacifiku, blizu ekvatora i sjeverno od Novog Zelanda.
Glavni uzrok je slabljenje ekvatorijalnih pasata. Kako gube snagu, tople površinske vode se šire na veće dubine, sprječavajući izlazak hladnih, hranjivim tvarima bogatih voda poput nitrata i fosfata. Bez ovih hranjivih tvari, fitoplankton ne može normalno rasti, a njihova nestašica se širi kroz cijeli lanac ishrane, slično kao što cvjetanje otrovnih algi može ugroziti morski život i ekonomiju.
Utjecaj na lanac ishrane i na ribolov
Pad fitoplanktona ima kaskadne efekte. Zooplankton, koji se hrani ovim mikroorganizmima, suočava se sa smanjenjem izvora hrane, a s njim i male ribe, morske ptice i sisari koji od njih zavise. U prethodnim epizodama, ribolov inćuna u Peruu pretrpio je drastičan pad ulova zbog zagrijavanja voda i smanjene dostupnosti fitoplanktona. 2026. godine, peruansko Ministarstvo proizvodnje moralo je u nekoliko navrata obustaviti ribolovne aktivnosti kako bi zaštitilo glavni resurs zemlje.
Nadalje, uočeno je da se pelikani kreću prema lukama i urbanim područjima duž peruanske obale u potrazi za hranom, što je jasan znak da poremećaj ekosistema utiče na morski život . Ove pojave ne utiču samo na biodiverzitet već i na ekonomiju obalnih zajednica koje zavise od ribolova.
Mogući oporavak i uloga misije PACE-a
Uprkos negativnom uticaju, naučnici su puni nade u mogućnost oporavka. Nakon nekoliko događaja El Niña, uočen je "oporavak hlorofila", s koncentracijama fitoplanktona višim nego inače. Ovaj oporavak mogao bi biti povezan s povećanim transportom željeza putem okeanskih struja i prilivom prašine iz sušnijih kopnenih područja u Centralnoj i Južnoj Americi. Dolazak La Niñe također može potaknuti veće cvjetanje fitoplanktona, kao što se dogodilo između 1998. i 1999. godine.
NASA-ina misija PACE, pokrenuta u februaru 2024. godine, omogućava prvo posmatranje potpunog događaja El Niño korištenjem hiperspektralne tehnologije. Ovo omogućava precizniju analizu načina na koji različite zajednice fitoplanktona reaguju na zagrijavanje Pacifika i pomoći će u boljem predviđanju budućih ekoloških efekata.
El Niño pokazuje da promjena temperature okeana može izazvati velike posljedice po morski život. Satelitsko praćenje i naučna istraživanja ključni su za razumijevanje i ublažavanje ovih uticaja, koji utiču i na ekosisteme i na ljudske aktivnosti koje zavise od mora.
